tiger breeding program : चंद्रपूर ९ डिसेंबर (News३४) : पश्चिम घाटातील वन्यजीव संवर्धन आणि अनुवंशिक विविधता (Genetic Diversity) वाढवण्याच्या महत्त्वपूर्ण दिशेने पाऊल टाकत, ताडोबा-अंधारी व्याघ्र प्रकल्पाच्या (TATR) प्रशासनाने (८ डिसेंबर) वाघिणीला पकडण्याची एक यशस्वी मोहीम पार पाडली. (हे हि वाचा _ बल्लारपुरात देशी कट्ट्याचा सुळसुळाट, पोलिसांची कारवाई, ३ देशी कट्टे जप्त)
T7_f_S2_f नावाची ही उप-प्रौढ वाघीण, जी वाघीण T7 ची पिल्लू आहे, तिला सुरक्षितपणे आणि यशस्वीरित्या बेशुद्ध (Tranquilized) करण्यात आले.
अनुवंशिक विविधता वाढवण्यावर भर
या वाघिणीला पकडण्याची मोहीम तिच्या मोठ्या वास्तव्य क्षेत्रात (Home Range) पार पडली, जे ताडोबा आणि कोलारा या दोन्ही मुख्य क्षेत्रांमध्ये येते. सह्याद्री व्याघ्र प्रकल्पात (STR) वाघांची सक्षम पैदास करणारी लोकसंख्या पुन्हा स्थापित करण्याच्या मोठ्या प्रकल्पाचा हा महत्त्वाचा भाग आहे.
या वाघिणीचे स्थलांतर केल्यामुळे, तिच्या विशिष्ट अनुवंशिक वंशाच्या (Genetically Distinct Lineage) माध्यमातून अंतर्गत प्रजनन (Inbreeding) थांबवून महाराष्ट्रातील वाघांच्या दीर्घकाळ टिकणाऱ्या लोकसंख्येला (Metapopulation) चालना देणे हे उद्दिष्ट आहे. ताडोबा-अंधारी व्याघ्र प्रकल्पातून सह्याद्री व्याघ्र प्रकल्पात पाठवलेली ही दुसरी वाघीण आहे.
🔬 तपासणी आणि भविष्यातील योजना
- आरोग्य तपासणी: वाघिणीला पकडल्यानंतर पशुवैद्यकीय अधिकारी डॉ. रविकांत खोब्रागडे यांनी तिची संपूर्ण आरोग्य तपासणी केली, ज्यामध्ये तिचे आरोग्य उत्कृष्ट असल्याचे सिद्ध झाले.
- रेडिओ कॉलर: यशस्वी अनुकूलन (Acclimatization) आणि पुढील ट्रॅकिंगसाठी तिला VHF/GPS रेडिओ कॉलर बसवण्यात आली आहे.
- स्थलांतर: तिला खास तयार केलेल्या वाहतूक पेटीतून (Transit Crate) सह्याद्री व्याघ्र प्रकल्पात पाठवण्यात येत आहे.
- पुढील प्रक्रिया: सह्याद्रीत पोहोचल्यावर, वाघिणीला तात्पुरत्या जागेत (Enclosure) नियंत्रित पद्धतीने “सॉफ्ट रिलीज” केले जाईल.
प्रभू नाथ शुक्ला (क्षेत्र संचालक, TATR) यांचे मत: “T7_f_S2_f हे एक मौल्यवान अनुवंशिक संसाधन आहे. सह्याद्रीच्या नैसर्गिक वातावरणात तिचे सुरक्षित स्थलांतरण करणे हे आमच्या देशव्यापी वाघ संवर्धन धोरणामध्ये एक महत्त्वपूर्ण पाऊल आहे.” tiger breeding program
श्री. ए. रेड्डी येलू (उपसंचालक, कोअर, TATR) यांचे मत: “ही यशस्वी मोहीम आमच्या टीमच्या कठोर परिश्रमाचे आणि समर्पणाचे फलित आहे.” tiger breeding program
🤝 मोहिमेतील टीम
क्षेत्र संचालक डॉ. प्रभू नाथ शुक्ला यांच्या संपूर्ण मार्गदर्शनाखाली ही मोहीम पार पडली. ताडोबा-अंधारी व्याघ्र प्रकल्पाचे उपसंचालक (कोअर) श्री आनंद रेड्डी येलू यांनी या विशेषज्ञ आणि बहु-शिस्तबद्ध टीमचे नेतृत्व केले.
या यशस्वी मोहिमेत सहभागी असलेले प्रमुख अधिकारी आणि तज्ञांमध्ये श्री. विवेक रमेश नातू (सहाय्यक वनसंरक्षक), श्री. विशाल कलानू वैद्य (वन परिक्षेत्र अधिकारी, कोलारा), श्री. भाविक प्रभुनाथ चिवंडे (वन परिक्षेत्र अधिकारी, ताडोबा), डॉ. रविकांत खोब्रागडे (पशुवैद्यकीय अधिकारी), श्री. अजय सी. मराठे (शूटर, आरआरटी), आणि जीवशास्त्रज्ञ (Biologist) श्री. शैलेंद्र सिंग देवरा यांचा समावेश होता. या स्थलांतरासाठी सह्याद्री व्याघ्र प्रकल्पातून ए.सी.एफ. श्री. संदेश पाटील आणि इकोलॉजिस्ट श्री. आकाश पाटील हे देखील उपस्थित होते.